Het GGZ-Systeem
Wachtlijsten, POH-GGZ, basis versus specialistisch. Hoe werkt de Nederlandse geestelijke gezondheidszorg?
Een eerlijke waarschuwing
De Nederlandse GGZ heeft een capaciteitsprobleem. Er zijn meer mensen die hulp nodig hebben dan er plek is. Wachtlijsten zijn lang, soms absurd lang. Dit is niet jouw schuld en het zou niet zo moeten zijn.
Wat hieronder staat is hoe het systeem bedoeld is te werken. De praktijk is vaak chaotischer, frustrerender, en minder logisch.
De lagen van de GGZ
POH-GGZ
Praktijkondersteuner Huisarts Geestelijke Gezondheidszorg
Wat is het?
Werkt bij de huisarts. Eerste lijn. Korte gesprekken voor lichte klachten.
En autisme?
Kan niet diagnosticeren. Kan wel helpen met praktische problemen of je voorbereiden op de GGZ.
Basis-GGZ
Generalistische Basis GGZ
Wat is het?
Kortdurende behandeling voor lichte tot matige klachten. Maximaal 12 sessies per jaar.
En autisme?
Sommige praktijken doen screenings of verwijzen door. Geen volledige diagnostiek.
Specialistische GGZ
Gespecialiseerde GGZ
Wat is het?
Intensieve behandeling voor complexe problematiek. Hier vindt autisme-diagnostiek plaats.
En autisme?
Dit is waar je moet zijn voor een formele diagnose. Langere trajecten mogelijk.
Hoogspecialistisch
Hoogspecialistische GGZ / Topklinische zorg
Wat is het?
Voor de meest complexe gevallen. Academische centra, gespecialiseerde klinieken.
En autisme?
Voor second opinions, complexe comorbiditeit, of als andere plekken vastlopen.
De standaard route
Huisarts
Verwijzing
Specialistische GGZ
Diagnostiek
Behandeling
Indien nodig
Je kunt bij de huisarts vragen om direct naar de specialistische GGZ verwezen te worden voor autisme-diagnostiek. Je hoeft niet eerst via de basis-GGZ.
Omgaan met wachttijden
Meld je bij meerdere praktijken aan
Zeg erbij dat je ook elders staat ingeschreven. Als je ergens eerder terechtkunt, zeg je de rest af.
Vraag naar de actuele wachttijd, niet de geschatte
Geschatte wachttijden kloppen zelden. Vraag hoeveel mensen er voor je staan.
Zet jezelf op de cancelatielisteijst
Als iemand afzegt, kun jij eerder terecht. Werkt alleen als je flexibel bent.
Overweeg een andere regio
Wachttijden verschillen enorm per regio. Bereid om te reizen? Check de wachttijden elders.
Check wachttijden online
Websites als Zorgkaart Nederland en de wachttijdenmonitor van de NZa geven een indicatie.
Blijf bellen
Administraties maken fouten. Bel af en toe om te checken of je nog op de lijst staat.
Alternatieven tijdens het wachten
Particuliere diagnostiek
€500-1500+ Korte wachttijd (weken)
− Niet vergoed. Let op erkenning van de diagnose.
Autisme-coaches
€50-100 per sessie+ Praktische hulp, vaak korte wachttijd
− Geen diagnose, meestal niet vergoed
Online lotgenotengroepen
Gratis+ Direct, herkenning, tips van mensen die het kennen
− Geen professionele hulp
Zelfhulp en boeken
€15-30 per boek+ Meteen beginnen, in je eigen tempo
− Eenzijdig, geen persoonlijke begeleiding
Wat kost het?
Autisme-diagnostiek en behandeling in de GGZ valt onder de basisverzekering. Je betaalt alleen je eigen risico (€385 in 2024). Als je dat al hebt verbruikt aan andere zorg, betaal je niets extra.
Particuliere diagnose is niet vergoed. Sommige aanvullende verzekeringen vergoeden een deel, maar check dit vooraf.
Als je vastloopt
Het systeem is niet ontworpen met jou in gedachten. Als je vastloopt, is dat geen persoonlijk falen. Het is een systeem dat tekortschiet.
Dingen die kunnen helpen: een cliëntondersteuner (gratis via je gemeente), een klacht indienen bij de praktijk of zorgverzekeraar, of hulp vragen aan iemand die wel energie heeft om te bellen en mailen.