Relaties: overprikkeling uitleggen zonder drama
Overprikkeling uitleggen in een relatie is vaak lastiger dan het klinkt. Niet omdat je het niet kunt verwoorden, maar omdat je al moe bent voordat je iets zegt. En omdat je geen zin hebt in misverstanden, discussies of het gevoel dat je je moet verdedigen.
Veel mensen stellen het uitleggen uit. Je denkt: laat maar, ik trek het nog wel even. Of: het is niet zo belangrijk. Tot het ineens wél belangrijk wordt, maar je hoofd al te vol is om rustig te praten.
Dan komt het er vaak niet handig uit. Kortaf. Of te fel. Of je klapt dicht en trekt je terug. Voor de ander voelt dat onverwacht. Voor jou voelt het alsof je weer “te veel” bent.
Dit artikel gaat niet over perfecte communicatie. Het gaat over hoe je iets kleins eerder kunt zeggen, zodat het niet groot hoeft te worden.
Waarom uitleg zo snel misgaat
Overprikkeling speelt zich van binnen af. Aan de buitenkant zie je vaak weinig. Daardoor lijkt het voor anderen soms alsof het “ineens” misgaat, terwijl jij het al een tijd voelt aankomen.
Veel mensen met gemaskeerd autisme hebben bovendien geleerd om eerst aan te passen, en pas later iets te zeggen. Dat werkt — tot het niet meer werkt.
Als je pas iets zegt wanneer je al over je grens bent, klinkt alles automatisch zwaarder. Niet omdat je overdrijft, maar omdat je buffer op is.
Overprikkeling uitleggen is geen excuus maken. Het is ook geen verantwoording afleggen.
Het is informatie delen zodat je samen kunt afstemmen — niet zodat de ander het “goedkeurt”.
Wat meestal beter werkt
In relaties helpt het vaak als je niet alles probeert uit te leggen, maar juist minder zegt. Kort. Zonder emotionele lading. Alsof je iets praktisch afstemt.
Niet: “Het is allemaal te veel en ik trek dit niet meer.” Maar iets als: “Mijn hoofd loopt vol. Ik wil dit later oppakken.”
Dat voelt misschien kil of ongezellig. In de praktijk geeft het vaak juist rust, omdat het duidelijk is en geen discussie opent.
Voorbeelden van taal die vaak beter landt
Als je voelt dat het eraan komt
“Na dit gesprek heb ik echt even stilte nodig.”
“Ik kan dit beter bespreken als we het kort houden.”
Als je al overprikkeld raakt
“Mijn hoofd is nu vol. Ik wil hier later op terugkomen.”
“Ik hoor je, maar ik kan dit nu niet verwerken.”
Na afloop
“Het lag niet aan jou. Ik was gewoon vol.”
“Als dit weer gebeurt, wil ik het eerder zeggen.”
Tot slot
Je hoeft niet alles perfect uit te leggen. Je hoeft ook niet te wachten tot je de juiste woorden hebt. Eén korte zin op tijd is vaak genoeg om veel gedoe later te voorkomen.
Overprikkeling uitleggen gaat niet over drama vermijden. Het gaat over jezelf serieus nemen vóórdat het misgaat.